Lichaamswater en botmassa

Waarom water de kernmeting is

De weerstand die bio-impedantie meet, wordt bijna helemaal bepaald door vloeistof met opgeloste zouten. Het vochtpercentage is dus niet een extraatje naast je vetpercentage: het is de grootheid waaruit al die andere waarden worden afgeleid. Loopt je vochtpercentage op, dan daalt je vetpercentage automatisch en stijgt je spiermassa op het display. Die drie getallen bewegen niet onafhankelijk van elkaar; ze komen uit één en dezelfde meting.

Die banden zijn bevolkingsgemiddelden, geen norm waar jij aan moet voldoen. Iemand met veel vetweefsel komt vanzelf onder in de band uit, simpelweg omdat vet weinig water bevat. Dat is rekenkunde, geen uitdroging.

Wat je vochtpercentage per uur beweegt

• Een halve liter drinken. Binnen een uur zichtbaar, goed voor ongeveer een half tot één procentpunt.
• Een nacht slapen. Je ademt en zweet 's nachts een halve tot een hele liter uit; 's ochtends is je percentage het laagst van de dag.
• Een zoute maaltijd. Je lichaam houdt water vast om de zoutconcentratie op peil te houden, vaak nog een dag later merkbaar.
• Koolhydraten. Elke gram opgeslagen glycogeen bindt ongeveer drie gram water; zie gewichtsschommelingen voor de rekensom.
• De menstruatiecyclus. In de tweede helft houden veel vrouwen extra vocht vast, met een piek vlak voor de menstruatie.
• Warmte en inspanning. Twee uur sporten in de zomer kost makkelijk anderhalve liter zweet.

Wil je iets aan die waarde hebben, meet dan altijd op hetzelfde tijdstip onder dezelfde omstandigheden en kijk naar het weekgemiddelde. Hoe je dat vastlegt staat bij wanneer wegen.

Botmassa: waarom dat getal zo stil staat

Botten geleiden nauwelijks stroom en zijn met bio-impedantie dus niet direct te meten. Wat je weegschaal doet, is een geschat botmineraalgewicht toekennen op basis van je vetvrije massa, je gewicht, je lengte, je leeftijd en je geslacht. Bij een volwassene komt daar meestal 2,5 tot 4 kilo uit, wat neerkomt op ruwweg 3 tot 5 procent van je lichaamsgewicht. Verandert je gewicht niet, dan verandert dat getal ook niet — en dat is precies wat je in de app terugziet: een kaarsrechte lijn.

Belangrijker nog: botmassa in kilo's is iets anders dan botdichtheid. Dichtheid is wat er bij osteoporose afneemt, en die wordt gemeten met een DEXA-scan. Een weegschaal kan daar per definitie niets over zeggen, ook niet als de app een geruststellend groen vinkje toont.

Welke waarde je serieus neemt

1. Gewicht. De enige echte meting op je weegschaal, en de meest bruikbare, mits je naar het gemiddelde over een week kijkt.
2. Vochtpercentage. Bruikbaar als contextsignaal: een plotselinge daling verklaart vaak waarom je vetpercentage die ochtend hoog leek.
3. Vetpercentage en spiermassa. Alleen als trend over maanden, zoals uitgelegd bij vetpercentage meten.
4. Botmassa. Negeer het. Het voegt geen informatie toe die je niet al uit je gewicht kunt halen.

Zoek je een weegschaal die deze waarden fatsoenlijk vastlegt in plaats van ze alleen te tonen, kijk dan naar een slimme weegschaal waarvan je de gegevens kunt exporteren, of vergelijk breder via weegschaal kopen. Wat een apparaat toont is minder belangrijk dan of je er over twee jaar nog een grafiek van hebt. Per waarde op dat display staat de uitleg in de kennisbank.