Weegschaal kalibreren

Kalibreren, tarreren en nulstellen zijn drie dingen

Deze drie woorden worden door elkaar gebruikt en dat is precies waarom mensen op de verkeerde knop drukken. Nulstellen zet het display op nul met een lege weegschaal en corrigeert alleen de kruip van het nulpunt. Tarreren zet het display op nul terwijl er al iets op staat, zodat je verder telt vanaf de kom. Kalibreren verandert de schaalverdeling zelf: je vertelt het toestel welk gewicht het nu draagt, en het rekent zijn omrekenfactor opnieuw uit. Nulstellen en tarreren doe je dagelijks, kalibreren hooguit een paar keer per jaar.

Welk testgewicht heb je nodig?

De vuistregel is een gewicht tussen ongeveer de helft en het volle bereik van je weegschaal. Kalibreren met 10 gram op een toestel van 3 kilo levert niets op: je regelt dan af op een punt waar de fout nauwelijks zichtbaar is. Kalibratiegewichten hebben een klasse-aanduiding: F1 en F2 zijn nauwkeurig genoeg voor labwerk, M1 en M2 zijn de gangbare klassen voor keuken- en hobbygebruik. De precieze toleranties per klasse staan in de OIML-tabellen en op het certificaat van de gewichtenset.

Kalibreren in vijf stappen

De toetscombinatie verschilt per merk, maar de volgorde is bij vrijwel elk toestel dezelfde. Houd de handleiding erbij voor de exacte knop; vaak is het lang indrukken van MODE, UNIT of CAL.

1. Zet de weegschaal minstens dertig minuten van tevoren op zijn definitieve plek aan, op een harde, vlakke ondergrond zonder tocht. Elektronica heeft die tijd nodig om op temperatuur te komen.
2. Schakel in met een lege schaal en wacht tot het display echt 0 aangeeft en stilstaat. Staat er iets anders, druk dan eerst op nul.
3. Ga naar de kalibratiestand. Het display toont nu de verwachte waarde, bijvoorbeeld 100 g of CAL 100, soms knipperend.
4. Leg het kalibratiegewicht met een pincet of een doekje in het midden van de schaal, niet met blote vingers. Wacht tot de weegschaal bevestigt, meestal met PASS, END of een terugkeer naar de weegstand.
5. Haal het gewicht eraf, controleer of hij op nul terugkomt en leg hem er daarna nog twee keer op. Lees je drie keer dezelfde waarde binnen één stap, dan is de kalibratie geslaagd.

Wanneer kalibreren zin heeft en wanneer niet

Kalibreren corrigeert een fout in de schaalverdeling: de weegschaal leest bijvoorbeeld overal ongeveer twee procent te laag. Het lost niets op als de afwijking wisselt per meting, als hij afhangt van waar je de last neerlegt, of als hij pas na een tijdje ontstaat. Dat zijn problemen met de ondergrond, met een beschadigde sensor of met de batterijspanning. Loop daarvoor eerst de acht oorzaken van een weegschaal die niet klopt door en controleer of het geen lege batterij is.

Kalibreer ook niet op goed geluk. Weeg eerst je testgewicht in de gewone weegstand en noteer de uitkomst. Wijkt hij minder af dan één afleesstap, dan verbeter je met kalibreren niets en loop je het risico een nieuwe fout vast te leggen. Wat een afleesstap wel en niet zegt over de werkelijke afwijking staat bij nauwkeurigheid en afleesbaarheid.

Kalibreren is geen ijken

Kalibreren doe je zelf, wanneer je wilt, zonder papieren. IJken is een wettelijke keuring door een erkende instantie, met een merkteken op het toestel en een geldigheidsduur. Weeg je voor een verkoop of in de zorg, dan is zelf kalibreren niet genoeg; lees dan verder bij geijkte weegschalen. Voor thuisgebruik en hobby is een eigen kalibratie met een gecertificeerd gewicht ruim voldoende.

Wat we zeker weten en wat per merk verschilt

De methode hierboven geldt breed: nulpunt vastleggen, referentiepunt vastleggen, controleren. Wat per fabrikant verschilt zijn de toetscombinatie, de vaste kalibratiewaarde die het toestel verwacht en of er überhaupt een kalibratiestand is. Sommige goedkope keukenweegschalen tonen wel CAL maar slaan de correctie niet op na een batterijwissel. Staat er niets over in de handleiding, ga er dan van uit dat het toestel niet te kalibreren is en zoek een model dat wel een kalibratiestand heeft. Kalibratie is één schakel; de overige onderwerpen rond meten en storingen staan in de kennisbank.